Emelten bestrijden: zo pak je de larven effectief aan

Emelten bestrijden doe je het meest effectief met behulp van aaltjes, ook wel nematoden genoemd. Dit zijn microscopisch kleine rondwormen die de larven van de langpootmug van binnenuit aantasten en doden. Chemische middelen zijn in Nederland niet toegestaan voor dit doel, dus de biologische aanpak met aaltjes is in de praktijk de enige werkzame optie voor particulieren.

Emelten zijn de larven van de langpootmug en leven in de bovenste laag van de grond. Ze vreten aan graswortels, wat resulteert in gele, kale plekken in het gazon. Herkennen doe je ze aan hun grijs-bruine, pootloze lijfje van enkele centimeters lang. De schade is het grootst in het najaar en vroege voorjaar, wanneer de larven actief zijn vlak onder het maaiveld.

Aaltjes inzetten: hoe en wanneer

De meest gebruikte soort aaltjes voor de bestrijding van emelten is Steinernema feltiae. Deze aaltjes dringen de emelt binnen, brengen een bacterie over die de larve doodt, en vermenigvuldigen zich daarna in het lichaam van de larve. Het klinkt drastisch, maar voor de rest van de tuin en voor mensen en dieren zijn de aaltjes volledig onschadelijk.

Het juiste moment om te behandelen is cruciaal voor het resultaat. De aaltjes werken alleen als de grondtemperatuur minimaal 10 graden Celsius is en de bodem vochtig is. In de praktijk betekent dit dat de beste behandelmomenten zijn:

• Eind augustus tot half oktober, als de jonge larven net zijn uitgekomen en nog klein zijn.
• Vroeg voorjaar (maart-april), als de grond weer voldoende opgewarmd is en de overgebleven larven nog actief zijn.

Behandel bij voorkeur op een bewolkte dag of in de avond, omdat aaltjes gevoelig zijn voor direct zonlicht en uitdroging. Wacht met maaien tot minstens een week na de behandeling.

Zo breng je aaltjes aan in je gazon

Aaltjes worden geleverd als poeder of als gel die je oplost in water. Vervolgens breng je de oplossing aan met een gieter of een tuinspuit. Houd daarbij de volgende stappen aan:

• Maai het gras kort voor de behandeling, zodat de aaltjes makkelijker in de grond kunnen trekken.
• Maak de bodem goed vochtig voor je begint.
• Los de aaltjes op in lauw water (nooit heet) en breng ze gelijkmatig aan over het behandelgebied.
• Bewater na het aanbrengen opnieuw goed, zodat de aaltjes de grond in spoelen.
• Houd de bodem de eerste twee weken na behandeling vochtig.

De dosering staat op de verpakking en verschilt per merk, maar reken globaal op één behandeling per 25 tot 50 vierkante meter per verpakking. Bewaar aaltjes altijd in de koelkast en gebruik ze voor de houdbaarheidsdatum, anders zijn ze niet meer levensvatbaar.

Wanneer werkt de bestrijding niet goed?

Er zijn situaties waarin de aaltjesbehandeling minder effect heeft. Bij een te droge of te koude bodem overleven de aaltjes simpelweg niet lang genoeg om de larven te bereiken. Ook als de grond erg compact of kleiig is, hebben de aaltjes moeite om dieper te dringen. In dat geval helpt het om de bodem eerst te beluchten met een gazonluchter of prikker.

Een tweede veelgemaakte fout is te laat behandelen in het najaar. Als de temperatuur onder de 10 graden zakt, stoppen de aaltjes met bewegen en bereiken ze de larven niet meer. Wacht dan liever tot het vroege voorjaar.

Een éénmalige behandeling is soms niet genoeg bij een zware emeltenpopulatie. In dat geval kun je na vier tot zes weken herhalen, mits de omstandigheden nog geschikt zijn.

Preventie: de kans op emelten verkleinen

Langpootmuggen leggen hun eitjes bij voorkeur in vochtig, dicht gras. Je kunt de kans op een nieuwe plaag verkleinen door:

• Het gazon goed te beluchten in het najaar, zodat de bodem minder aantrekkelijk is voor eiafzet.
• Te voorkomen dat het gras te lang en dicht staat in augustus en september, de periode waarin de muggen eieren leggen.
• Plekken met slechte afwatering aan te pakken, want staand water trekt langpootmuggen aan.

Preventie is nooit een garantie, maar een goed onderhouden gazon heeft doorgaans minder last van ernstige emeltenschade dan verwaarloosde grasvelden.

De aanpak met aaltjes vraagt een beetje timing en voorbereiding, maar is voor de meeste tuiniers goed uitvoerbaar. Koop aaltjes vers bij een tuincentrum of gespecialiseerde webshop, controleer de houdbaarheidsdatum en zorg voor voldoende vocht voor en na de behandeling. Dat zijn de drie factoren die het verschil maken tussen een behandeling die werkt en een die niets doet.