Buxusmot bestrijden: zo pak je de rupsen effectief aan

De buxusmot bestrijden doe je het meest effectief met een biologisch middel op basis van Bacillus thuringiensis (Bt), zoals Xentari of DiPel. Dit middel doodt de rupsen van de buxusmot zonder schade aan nuttige insecten zoals bijen. Hoe eerder je ingrijpt, hoe beter: een kleine aantasting is veel makkelijker te stoppen dan een volledige kaalvraat.

De buxusmot (Cydalima perspectalis) is een vlinder waarvan de rupsen de bladeren en bastschors van buxus opeten. Bij een zware aantasting kan een struik in korte tijd volledig worden kaalgevreten. Rups, spin en web tegelijk zien in de takken is een duidelijk teken dat je moet ingrijpen.

Herken een buxusmotaantasting op tijd

Kijk tussen de takken van je buxus: zie je witte spinseldraden en kleine groene rupsen met zwarte kopjes? Dan is de buxusmot actief. De rupsen zijn 3 tot 4 centimeter lang als ze volgroeid zijn. Je vindt ze vaak diep in de struik, niet alleen aan de buitenkant. Gele of bruine vlekken op de bladeren kunnen ook een eerste signaal zijn.

De vlinder zelf is wit met bruine randen en vliegt van mei tot september. In die periode legt het wijfje eitjes op de blaadjes. Er zijn doorgaans twee tot drie generaties per jaar in Nederland, waardoor je in het groeiseizoen meerdere keren waakzaam moet zijn.

Buxusmot bestrijden: de meest effectieve methoden

De biologische aanpak met Bt-middelen werkt het beste en is tegelijk veilig voor mens, dier en milieu. Je spuit het middel rechtstreeks op de bladeren en in de struik. De rupsen eten het blad, raken daarna vergiftigd en stoppen met eten. Na een dag of twee gaan ze dood. Spuit bij voorkeur op een droge dag, in de avond of bij bewolkt weer, zodat het middel niet te snel afbreekt in de zon.

Naast Bt-middelen zijn er andere manieren om de buxusmot te bestrijden:

• Met de hand verwijderen: bij een kleine aantasting kun je de rupsen handmatig verwijderen. Doe dit boven een emmer water met een scheutje afwasmiddel (zoals Dreft), zodat ze niet ontsnappen. Dit is arbeidsintensief maar effectief als je vroeg bent.
• Krachtige waterstraal: spuit de struik af met een tuinslang. Dit verwijdert rupsen en webspinsels, maar doodt ze niet. Combineer het dus met een ander middel.
• Nematoden: de parasitaire aaltjes Steinernema carpocapsae zijn effectief tegen de rupsen. Je lost ze op in water en giet dit over de struik. Let op: nematoden werken alleen goed bij een bodemtemperatuur van minimaal 14 graden en genoeg vocht. Ze zijn te koop bij gespecialiseerde tuinwinkels en online.
• Feromoonvallen: hiermee vang je de mannelijke vlinders. Ze bestrijden de aantasting niet direct, maar geven je een signaal wanneer de vlinders actief zijn. Zo weet je wanneer je rupsen kunt verwachten en kunt je op tijd ingrijpen.

Werken azijn en andere huismiddelen?

Azijn, spiritus en zeepoplossingen worden vaak genoemd als middelen tegen de buxusmot. Azijn kan rupsen direct raken en irriteren, maar dringt niet diep in de struik door en heeft geen nawerking. Op een kleine groep rupsen aan de buitenkant kan het enig effect hebben, maar bij een echte aantasting is het onvoldoende. Bovendien kan geconcentreerde azijn de bladeren van je buxus beschadigen.

Een oplossing van afwasmiddel (zoals Dreft) en water werkt als contactmiddel: de zeep verstopt de ademhalingetjes van de rupsen. Het helpt bij lichte aantastingen, maar je moet alle rupsen direct raken. Diep in de struik kom je er niet mee. Spiritus heeft een vergelijkbaar effect. Als tijdelijke noodmaatregel kunnen deze huismiddelen iets doen, maar reken er niet op als enige oplossing.

Wanneer en hoe vaak bestrijden?

De eerste bespuiting doe je zodra je de eerste rupsen ziet, meestal in april of mei. Herhaal de behandeling elke twee tot drie weken gedurende het hele groeiseizoen. Bij een Bt-middel geldt: het werkt alleen op jonge rupsen, dus hoe eerder je spuit, hoe beter het effect. Controleer je buxus minstens één keer per week van april tot september.

Snoei je buxus ook goed door: open de struik op zodat je beter bij de binnenkant kunt en het spinsel makkelijker kunt verwijderen. Verbrand of gooi het snoeiafval weg in de afvalzak, niet op de composthoop. Rupsen en eitjes overleven anders en verspreiden zich verder.

Wat als de buxus al kaalgevreten is?

Een kaalgevreten buxus is niet per se verloren. Als de bastschors nog intact is en je de rupsen verwijdert, kan de struik zich herstellen. Geef hem extra water en eventueel een buxusmeststof om de hergroei te stimuleren. Duurt het herstel meer dan één seizoen of is de schors ook aangetast, dan is de struik waarschijnlijk niet meer te redden.

Overweeg bij herhaalde, zware aantastingen of je de buxus wilt vervangen door een resistenter alternatief, zoals Ilex crenata (Japanse hulst) of Taxus. Die zien er vergelijkbaar uit maar zijn niet gevoelig voor de buxusmot. Dat is een eerlijke afweging: bestrijden vraagt elk jaar opnieuw aandacht en tijd.

Begin vroeg in het seizoen, gebruik een Bt-middel of nematoden als basis en controleer wekelijks. Dat is de aanpak die het meeste effect geeft bij het bestrijden van de buxusmot, zonder onnodige schade aan je tuin of de natuur om je heen.