Gestoken door een bij of wesp: wat gebeurt er en wat doe je eraan?

Een steek van een bij of wesp is pijnlijk en kan flink schrikken. Je voelt het meteen: een scherpe pijn, gevolgd door roodheid en zwelling op de plek waar je gestoken bent. Voor de meeste mensen is zo’n prik vervelend maar onschadelijk. Toch is het goed om te weten wat er precies gebeurt in je lichaam en wanneer je actie moet ondernemen.

Wat er in je lichaam gebeurt na een bijensteek

Wanneer een bij of wesp haar angel in je huid zet, spuit ze gif in je lichaam. Dit gif heet venijn en bevat stoffen die een reactie veroorzaken. Je huid reageert daarop met pijn, roodheid, jeuk en zwelling. Bij een bij blijft de angel vaak in je huid achter, samen met een gifzakje dat nog een tijdje venijn afgeeft. Bij een wesp is dat anders: die trekt haar angel terug en kan daardoor meerdere keren prikken. De zwelling na zo’n prik duurt normaal gesproken een paar uur tot twee dagen. Een koude doek of ijs in een doekje helpt om de zwelling en het branderige gevoel te verminderen.

Wanneer een reactie gevaarlijk wordt

De meeste mensen ondervinden alleen een plaatselijke reactie op de plek van de prik. Maar sommige mensen zijn allergisch voor het gif van bijen of wespen. Bij hen kan het lichaam heel heftig reageren. Dit heet anafylaxie en is een medische noodsituatie. Tekenen van een ernstige allergische reactie zijn onder andere ademnood, duizeligheid, hartkloppingen en zwelling in de keel. Dit kan binnen minuten ontstaan. Mensen die weten dat ze allergisch zijn, dragen vaak een auto-injector met adrenaline bij zich, zoals een EpiPen. Bel altijd 112 als iemand na een prik moeite krijgt met ademhalen of bewusteloos raakt.

Libellen en andere insecten die mensen angst aanjagen

Veel mensen zijn bang dat libellen ook kunnen prikken. Die angst is begrijpelijk, want libellen zien er met hun grote ogen en snelle vleugels behoorlijk imposant uit. In werkelijkheid hebben libellen geen angel zoals bijen of wespen. Ze hebben wel kaken, maar die zijn zo klein dat ze bij mensen bijna nooit door de huid heen komen. Alleen als je een libelle vastpakt en ze zich bedreigd voelt, is er een kleine kans op een kneepje. Van muggen liggen de zaken anders: zij prikken wel degelijk, maar dat is geen steek in de echte zin van het woord. Een mug heeft een zuigsnuit en dringt daarmee door je huid heen om bloed op te zuigen. De jeuk daarna komt door speeksel dat ze achterlaten.

Eerste hulp bij een insectenprik

Als je gestoken bent door een bij, verwijder dan eerst de angel. Doe dat niet met een pincet, want daarmee kun je het gifzakje fijnknijpen en meer gif vrijmaken. Gebruik liever een nagel of een pas om de angel er voorzichtig uit te schrapen. Spoel daarna de plek af met water en zeep. Een koud kompres helpt tegen de zwelling en verzacht het branderige gevoel. Je kunt ook een antihistaminezalf of hydrocortisonecrème gebruiken om de jeuk te verminderen. Vermijd krabben, want dat maakt de irritatie erger en vergroot de kans op een infectie. Neem een pijnstiller als paracetamol als de pijn te heftig is. Houd de komende uren goed in de gaten hoe je je voelt, zeker als je nog niet eerder gestoken bent en niet weet of je allergisch bent.

Veelgestelde vragen

Wat moet ik doen als de angel van een bij in mijn huid blijft zitten?
Als de angel van een bij in je huid zit, verwijder hem dan zo snel mogelijk. Schrapen met een nagel of een pasje werkt het beste. Gebruik geen pincet, want daarmee knijp je het gifzakje samen en komt er meer gif vrij. Reinig de plek daarna met water en zeep.

Hoe lang duurt de zwelling na een prik van een wesp of bij?
De zwelling na een prik van een wesp of bij duurt bij de meeste mensen tussen de enkele uren en twee dagen. Een koude doek helpt om de zwelling sneller te laten zakken. Als de zwelling na twee dagen nog groter wordt, is het verstandig een arts te raadplegen.

Kun je op latere leeftijd allergisch worden voor wespengif?
Ja, het is mogelijk om op latere leeftijd een allergie voor wespengif of bijengif te ontwikkelen. Iemand die jarenlang zonder problemen gestoken is, kan bij een volgende prik toch een heftige reactie krijgen. Ga naar een arts als je merkt dat je reactie op een prik sterker is dan eerder.

Is een prik van een wesp gevaarlijker dan die van een bij?
Een prik van een wesp is niet automatisch gevaarlijker dan die van een bij. Het verschil is dat een wesp meerdere keren kan prikken, terwijl een bij dat bijna nooit doet. Bij meerdere prikken tegelijk komt meer gif in het lichaam. Dit kan ook bij niet-allergische mensen tot klachten leiden als er veel prikken tegelijk zijn, bijvoorbeeld bij een wespennest.