Plastic vrij leven: kleine stappen met grote gevolgen

Plastic vrij leven klinkt misschien groots, maar het begint bij de keuzes die je elke dag maakt. Wereldwijd belandt er jaarlijks zo’n 8 miljoen ton plastic in de oceanen. Dat plastic breekt niet zomaar af. Het valt uiteen in steeds kleinere stukjes, zogeheten microplastics, die dieren opeten en uiteindelijk ook in ons voedsel terechtkomen. Het is een probleem dat iedereen raakt, maar waar iedereen ook iets aan kan doen.

Waarom plastic zo hardnekkig is

Plastic is overal om ons heen: in verpakkingen, kleding, meubels en elektronica. Het materiaal is goedkoop, licht en sterk, waardoor fabrikanten het al decennialang gebruiken. Een plastic flesje dat je vandaag weggooit, kan wel 450 jaar nodig hebben om volledig af te breken. Dat betekent dat plastic dat in de jaren zeventig geproduceerd werd, er nu nog steeds is. Veel van dit afval wordt niet gerecycled, ook al zit het in een blauwe container. Een groot deel eindigt toch in de natuur of in een verbrandingsoven. Dat laat zien dat recycling alleen niet genoeg is. De oplossing zit vooral in minder plastic gebruiken, niet in beter sorteren.

Eenvoudige gewoonten die echt helpen

Wie minder wegwerpplastic wil gebruiken, hoeft zijn hele leven niet om te gooien. Een hervulbare drinkfles meenemen is al een goed begin. Gemiddeld gebruikt een Nederlander meer dan honderd plastic flesjes per jaar. Als je die vervangt door één herbruikbare fles, scheelt dat al een hoop. Ook een eigen tas meenemen naar de supermarkt is een kleine moeite met een groot verschil. Koop je losse groenten en fruit in plaats van verpakte varianten, dan verminder je je gebruik van wegwerpfolie en plastic zakjes direct. Bamboe tandenborstels, shampoo in een blok en wasbare snackzakjes zijn alternatieven die inmiddels gewoon te koop zijn in veel winkels en webshops.

Plastic vrije keuzes in huis

Thuis liggen veel kansen om het gebruik van plastic te verminderen. In de badkamer begint het al: veel verzorgingsproducten zoals shampoo, douchegel en handzeep zitten in plastic flacons. Vaste varianten van deze producten bestaan al jaren en werken net zo goed. In de keuken helpt het om producten te kopen bij winkels waar je je eigen potjes en bakjes kunt meenemen. Sommige steden hebben winkels waar alles losjes wordt verkocht, van noten en granen tot schoonmaakmiddel. Voor schoonmaken kun je azijn en baking soda gebruiken in plaats van schoonmaakmiddelen in plastic flacons. Dat is ook nog eens goedkoper. Zelfs kleding speelt een rol: synthetische stoffen zoals polyester bestaan uit plastic vezels die bij het wassen loslaten en in het water terechtkomen.

De stap naar minder plastic op vakantie

Zomers en vakanties zorgen voor extra plastic afval. Op het strand, in het zwembad of onderweg pakken mensen sneller iets aan in wegwerpverpakking. Een goede voorbereiding helpt daarbij. Neem je eigen eten mee in herbruikbare bakjes, zet drinken in een thermosfles en gebruik zonnebrandcrème in een navulbare verpakking of als vaste variant. Plastic rietjes zijn in veel landen al verboden, maar je kunt ook zelf een herbruikbaar rietje van bamboe of roestvrij staal meenemen. Doe je mee aan een strandschoonmaak, dan draag je direct bij aan een schonere omgeving. Organisaties als het Wereld Natuur Fonds organiseren dit soort acties regelmatig. Samen oprapen klinkt simpel, maar het heeft een zichtbaar resultaat.

Veelgestelde vragen

Is het duur om zonder plastic te leven?
Stoppen met wegwerpplastic hoeft niet duurder te zijn. Een hervulbare fles of tas kost in het begin iets meer, maar je betaalt die investering snel terug omdat je geen plastic flesjes of plastic tasjes meer hoeft te kopen. Producten als azijn en baking soda voor schoonmaken zijn juist goedkoper dan de meeste schoonmaakmiddelen in plastic flacons.

Wat zijn microplastics en waarom zijn ze gevaarlijk?
Microplastics zijn hele kleine stukjes plastic, kleiner dan vijf millimeter. Ze ontstaan als groter plastic afval uiteenvalt in de natuur. Microplastics worden gevonden in drinkwater, in vis en zelfs in menselijk bloed. De langetermijngevolgen voor de gezondheid worden nog onderzocht, maar wetenschappers maken zich zorgen over de effecten op het lichaam.

Heeft het zin om als individu minder plastic te gebruiken als grote bedrijven zo veel plastic produceren?
De keuzes van consumenten beïnvloeden wat bedrijven produceren. Als meer mensen kiezen voor producten zonder plastic verpakking, past de markt zich aan. Tegelijk zet individueel gedrag ook druk op bedrijven en overheden om strengere regels in te voeren. Kleine keuzes hebben dus wel degelijk invloed, ook al lijkt het soms klein.

Welke producten zijn het makkelijkst te vervangen?
De makkelijkste vervangingen zijn producten die je dagelijks gebruikt en die al beschikbaar zijn in plasticvrije versies. Denk aan een hervulbare drinkfles, een katoenen tas, een bamboe tandenborstel, vaste shampoo en losse groenten en fruit. Dit zijn kleine aanpassingen die samen al een groot verschil maken in de hoeveelheid plastic die je per jaar gebruikt.